Voor werkgevers
Kandidaten zorgvuldig vergelijken: begin met duidelijke selectiecriteria
Na een reeks gesprekken blijft vaak vooral een algemeen gevoel hangen. Wie kandidaten zorgvuldig wil vergelijken, legt vooraf vast waar de functie om vraagt en beoordeelt iedereen op dezelfde punten.
Criteria die volgen uit de functie
Begin niet bij de kandidaten, maar bij het werk. Welke taken bepalen of iemand in deze functie goed functioneert? Vertaal die taken naar vier tot zes criteria, zoals ‘klanten helder te woord staan’, ‘nauwkeurig werken met gegevens’ of ‘zelfstandig een planning maken’.
Leg de criteria vast voordat de eerste gesprekken plaatsvinden. Dan weet iedereen die meebeslist waarop wordt gelet.
Ervaring en wat iemand kan leren
Niet elke vaardigheid hoeft er op de eerste dag te zijn. Bepaal per criterium of het een harde voorwaarde is of iets wat tijdens het inwerken te leren is. Zo voorkomt u dat een kandidaat met een sterke basis afvalt op iets wat in een paar weken aan te leren is, en dat ervaring met precies hetzelfde systeem te zwaar meeweegt.
Dezelfde kernvragen voor iedereen
Een gesprek mag persoonlijk zijn, maar de kern moet vergelijkbaar blijven. Stel elke kandidaat dezelfde basisvragen bij de criteria en vraag daarna door op wat iemand vertelt. Vragen naar concrete situaties uit het verleden leveren meestal meer op dan hypothetische vragen over wat iemand zou doen.
| Criterium | Vraag | Waar u op let |
|---|---|---|
| Klantcontact | ‘Vertel over een gesprek met een ontevreden klant. Wat deed je?’ | Luistert de kandidaat eerst? Is de oplossing concreet en blijft de toon rustig? |
| Nauwkeurigheid | ‘Hoe controleer je je eigen werk voordat je het afrondt?’ | Een vaste werkwijze of controlemoment, met een voorbeeld uit de praktijk. |
| Plannen | ‘Beschrijf een dag waarop er meer werk was dan tijd. Hoe koos je?’ | Maakt de kandidaat bewuste keuzes en overlegt hij of zij op tijd? |
| Samenwerking | ‘Wanneer heb je een collega geholpen of zelf om hulp gevraagd?’ | Een concrete bijdrage aan het team, ook buiten de eigen taak. |
| Leren | ‘Wat heb je het afgelopen jaar nieuw geleerd voor je werk?’ | Eigen initiatief en de manier waarop iemand het geleerde toepast. |
Een voorbeeld voor een functie met klantcontact en administratieve taken. Pas criteria en vragen aan op uw eigen functie.
Antwoorden direct vastleggen
Maak tijdens of direct na het gesprek korte aantekeningen per criterium. Noteer wat de kandidaat vertelde, niet alleen uw conclusie. ‘Loste een leverprobleem op door zelf de vervoerder te bellen’ is later bruikbaarder dan ‘proactief’.
Een eenvoudige score per criterium kan helpen, zolang iedereen dezelfde schaal en uitleg gebruikt. Een score blijft wel een inschatting; de aantekeningen laten zien waarop die is gebaseerd.
Een praktijkopdracht met maat
Een korte opdracht kan laten zien hoe iemand werkt. Houd die klein en relevant, bijvoorbeeld een e-mail beantwoorden die lijkt op wat er in de functie binnenkomt, of een eenvoudige planning maken. Vertel vooraf hoeveel tijd ervoor staat en waarop u let. Vraag geen werk dat u daarna in de praktijk zou kunnen gebruiken, en houd de opdracht in verhouding tot de functie.
Zelfverzekerd is niet hetzelfde als geschikt
Iemand die vlot praat, maakt snel een goede indruk. Dat zegt iets over presentatie, maar niet per se over de vaardigheden die de functie vraagt. Andersom kan een kandidaat die zenuwachtig begint, inhoudelijk sterk zijn. Kijk daarom terug naar de aantekeningen per criterium voordat u een oordeel vormt.
Wat bedoelt u met ‘past bij ons’?
‘Past niet bij ons’ is een veelgehoorde conclusie, maar zonder uitleg is ze moeilijk te toetsen. Maak concreet wat u bedoelt: gaat het om hoe iemand overleg voert, hoe zelfstandig iemand werkt of hoe iemand met feedback omgaat? Dan kunt u het als criterium opnemen en er in elk gesprek naar vragen. Persoonlijke kenmerken die niets met het werk te maken hebben, horen niet in die afweging.
De uitkomst samen bespreken
Bespreek de kandidaten met iedereen die bij de gesprekken was, criterium voor criterium. Laat ieder eerst de eigen aantekeningen delen voordat er een gezamenlijk oordeel komt, zodat de eerste spreker niet de toon zet. Benoem verschillen in beoordeling en zoek in de aantekeningen naar de reden.
Leg tot slot kort vast waarom u voor een kandidaat kiest. Dat helpt ook bij een duidelijke terugkoppeling aan de andere kandidaten.
Checklist voor de eerste gesprekken
- De criteria volgen uit de taken van de functie.
- Per criterium is bekend of het een eis is of iets wat te leren valt.
- Elke kandidaat krijgt dezelfde kernvragen.
- Er is een vaste manier om aantekeningen te maken.
- Een eventuele praktijkopdracht is kort, relevant en vooraf toegelicht.
- De kandidaten worden per criterium besproken met iedereen die meebeslist.
